أبو ريحان البيروني ( مترجم : احمد آرام )

197

تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى )

شهر ديگر مىيابيم ، كه در واقع در مغرب آن است ، و بالعكس . و سبب اين يا آن بوده است كه در ذكر مسافتهايى كه طولها و عرضها از آنها بيرون آورده شده اشتباه و پريشانى رخ داده ، يا اينكه مردمان از جايى به جاى ديگر كوچ كرده و نام شهرها را با خود همراه برده‌اند . و اگر چنين كارى بر بطلميوس روا باشد ، همانند آن بر ما نيز روا است . ولى آن كس كه در حال رصدها پژوهش كند ، خواهد دانست كه تصحيح [ طولها ] از طريق مسافتها ، در صورتى كه به دقت انجام شود و راههاى هموار از راههاى كوهستانى خوب بازشناخته شود و چگونگى كوهستانها و اندازهء پيچهاى راه و اوضاع آنها را در نظر بگيرند ، اگر بر تصحيح از راه كسوفهاى ماه برترى نداشته باشد از آن كمتر نيست . و اكنون به بيان راههاى به‌دست آوردن مسافتها از روى طولها و عرضها و يافتن طولها و عرضها از روى مسافتها مىپردازيم ، و چند شهر معروف را بدين وسيله اندازه مىگيريم تا به آنچه در پى يافتن آن بوده‌ايم برسيم .